De ouderenzorg staat voor een grote uitdaging. Het aantal ouderen met een complexe zorgvraag groeit, terwijl personeel en capaciteit schaars zijn. Tegelijkertijd willen veel ouderen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. In die context wordt het steeds belangrijker om zorgvuldig af te wegen wanneer verpleeghuiszorg daadwerkelijk de meest passende oplossing is.
In opdracht van Zorginstituut Nederland ontwikkelde Significant Public daarom in het voorjaar van 2026 het Afwegingskader Verpleeghuiszorg. Het afwegingskader ondersteunt professionals bij het maken van een zorgvuldige en navolgbare afweging over de passendheid van intramurale verpleeghuiszorg voor ouderen met een Wlz-indicatie. Het kader kijkt daarbij niet alleen naar de zorgzwaarte, maar ook naar de mogelijkheden en draagkracht van de omgeving van de zorgvrager.
De ontwikkeling van het afwegingskader vond plaats in nauwe samenwerking met de partijen van het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO), cliëntvertegenwoordigers en een brede groep zorgprofessionals. Gedurende verschillende ontwikkelfasen zijn groepsbijeenkomsten, interviews en praktijktoetsen georganiseerd met onder andere wijkverpleegkundigen, specialisten ouderengeneeskunde, huisartsen, casemanagers, transferverpleegkundigen, cliëntondersteuners en indicatiestellers.
Een belangrijk uitgangspunt was dat het afwegingskader niet alleen inhoudelijk onderbouwd moest zijn, maar ook herkenbaar en bruikbaar moest zijn voor professionals in de dagelijkse praktijk. Uit het ontwikkelproces bleek dat professionals de onderwerpen en afwegingen binnen het kader sterk herkennen. Volgens hen sluit het afwegingskader goed aan bij de manier waarop dergelijke besluiten in de praktijk al worden voorbereid. De meerwaarde zit vooral in het expliciet, transparant en navolgbaar maken van deze afwegingen.
Het afwegingskader introduceert geen volledig nieuwe manier van werken. Het helpt professionals juist om bestaande professionele afwegingen te structureren en eenduidiger te onderbouwen. Daarmee ondersteunt het gesprek met ouderen, naasten, zorgprofessionals en andere betrokken partijen. Ook draagt het bij aan meer consistentie tussen vergelijkbare situaties.
Door deze vragen expliciet uit elkaar te trekken ontstaat meer ruimte om alternatieve woon- en zorgvormen mee te wegen waar dat passend is.
Het afwegingskader is ontwikkeld als onderdeel van de afspraken uit het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg. Het doel van het kader is niet om verpleeghuiszorg te beperken, maar om te ondersteunen bij het maken van zorgvuldige keuzes over passende zorg. Intramurale verpleeghuiszorg moet beschikbaar blijven voor ouderen die deze vorm van multidisciplinaire zorg en behandeling daadwerkelijk nodig hebben.
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat een afwegingskader alleen succesvol kan zijn wanneer aan belangrijke randvoorwaarden wordt voldaan. Denk aan voldoende alternatieve woonzorgvormen, passende ondersteuning thuis, deskundige professionals en een zorgvuldige implementatie met ruimte voor scholing en praktijkervaring.
Inmiddels is het afwegingskader aangeboden aan de minister en gepubliceerd door Zorginstituut Nederland. De komende periode staat in het teken van toepassing en beproeving in de praktijk. Daarmee start een nieuwe fase waarin ervaringen van professionals, cliënten en andere betrokkenen zullen bijdragen aan de verdere doorontwikkeling en implementatie van het afwegingskader.
Met dit project heeft Significant Public bijgedragen aan een maatschappelijk relevante vraag: Hoe zorgen we ervoor dat ouderen ook in de toekomst kunnen rekenen op passende, toegankelijke en toekomstbestendige zorg?