In ons vorige artikel bespraken we de marktontwikkelingen, praktijkervaringen en dataveiligheid met betrekking tot AI in contractmanagement. We concludeerden dat AI steeds meer mogelijkheden biedt en ook steeds vaker wordt ingezet om contractmanagement te versterken, met meer inzicht en grip op contracten als resultaat. In dit vervolg gaan we in meer detail in op een specifieke toepassing van AI in het kader van contractmanagement, waarmee wij goede ervaringen hebben: het uitvoeren van risicoanalyses op contractdossiers.
Een risicoanalyse biedt contractmanagers, contracteigenaren, budgethouders en managers waardevolle inzichten in mogelijke knelpunten en risico’s binnen contracten. Dergelijke analyses zijn echter vaak tijdrovend, vooral door de complexiteit en omvang van contractdossiers. We zien dan ook regelmatig dat risico’s niet of amper in beeld zijn gebracht of dat ze onvoldoende op waarde worden geschat. Risicoanalyses zijn naar ons inzicht en ervaring een uitgelezen kans voor de toepassing van AI, want contractmanagers kunnen met hulp van AI deze analyses veel sneller uitvoeren én AI kan ook helpen om de kwaliteit van de output te bewaken.
We illustreren in dit artikel de potentiële meerwaarde van AI aan de hand van een casus uit onze eigen adviespraktijk.
Recent hebben wij voor een klant in de overheidssector een risicoanalyse uitgevoerd op contracten in de IT-sector. De klant had behoefte aan een volledige analyse van enkele belangrijke contracten, zodat een objectieve inschatting gemaakt kon worden van het risicoprofiel dat de organisatie heeft van de IT- portefeuille. Om dit concreet te maken, hebben wij de analyse opgedeeld in de volgende thema’s:
Scope van het contract (wat, wie, hoe), meerwerk, overlap, contractwijzigingen, (automatische) verlenging, vendor lock-in.
Doelmatigheid, KPI’s, niet-nakoming van afspraken en governance.
Toets wet- en regelgeving, tegenstrijdigheden, overschrijdingen contractafspraken.
Facturatie, indexatie, ongespecificeerde kosten/prijzen, nabetalingen.
Continuïteit (beschikbaarheid, calamiteiten, back-ups, bereikbaarheid etc.), informatiebeveiliging en privacy.
Voor elk van deze vijf thema’s hebben we vervolgens de analyse gedaan: wat is er vastgelegd en wat juist niet? Als het is vastgelegd, is dit dan voldoende concreet en volledig? Ook beoordelen we (waar van toepassing) of gemaakte afspraken passen bij de aard van het contract en de achterliggende doelstellingen.
Voor de uitvoering hebben we een aantal doelgerichte AI-agents ingezet. Deze agents zijn elk gericht op hun specifieke thema, maar kennen wel een algemene basis en wijze van werken, waardoor ze op dezelfde manier ondersteunen en rapporteren. Dit zorgt voor consistentie en controleerbare uitkomsten.
De contractdossiers die we analyseerden waren groot, in de meeste gevallen enkele tientallen documenten (inkoopdossier, werkafspraken, andere communicatie). Per dossier waren er vaak meerdere versies van hetzelfde document, bijvoorbeeld oudere werkversies en een eindversie. Als we alles blind zouden invoeren en AI de vraag stellen om direct antwoord te geven op de kernvraag, zou het resultaat weinig behulpzaam zijn. Niet alleen hebben veel AI’s een limiet van het aantal bestanden dat ze in één analyse kunnen verwerken, maar ze hebben ook moeite met het inschatten van het onderscheid tussen verschillende versies van het document. Het is dus zaak om eerst zelf een schifting te maken in de documenten en een soort vertaaltabel te maken: in die tabel definieer je per document de aard van het document en de relevantie. Die tabel voeg je toe aan je prompts, zodat de AI de context begrijpt waarbinnen de analysevragen gesteld worden.
Vervolgens is het belangrijk om zo min mogelijk vragen tegelijk te stellen. Daarom hebben we voor elk benoemd thema een aantal subvragen geformuleerd die elk afzonderlijk getoetst en beantwoord worden. Hoe gerichter de vraag, hoe beter de AI-agent presteert. Ook van belang: vraag om bronvermelding. Zelfs met de beste voorbereiding en aanpak maakt AI nog steeds af en toe fouten of past de output niet bij de gestelde vraag. Controleer dus altijd de bevindingen. Dit kan door direct de bron na te trekken, maar ook door opvolgende vragen te stellen aan de agent, waarmee je vraagt om nadere toelichting en uitleg.
Voor een risicoanalyse is het niet alleen belangrijk dát er een risico is, maar ook het inzicht in hoe ernstig een risico in potentie is en hoe groot de kans is dat het risico zich voordoet. Voor deze inschattingen kan een AI zeker assisteren, maar dit vraagt ook om kennis van de bredere context. Door deze kennis te verwerken in gerichte vragen aan de AI-assistent, is AI in staat om ook externe factoren en ontwikkelingen te betrekken, zoals de toetsing aan de hand van relevante regelgeving en normenkaders. Vooralsnog is hier een goede contractmanager nog steeds onmisbaar!
Deels fictief en versimpeld voorbeeld van een deel van de analyse
Door deze werkwijze kunnen we in korte tijd waardevolle inzichten genereren over de gehele breedte van contracten, op een niveau dat nog maar enkele jaren geleden minstens vier keer zo veel tijd had gekost. AI helpt ons om per thema conclusies te trekken, relevante bronnen aan te duiden per bevinding en een algehele inschatting te maken van het risicoprofiel per contract. Ook is AI behulpzaam in het vertalen van alle bevindingen naar geschikte teksten voor rapportage. Het is dus mogelijk om op vrijwel alle stappen van dit proces aanzienlijke efficiëntie te behalen.
Gaat dit de contractmanager vervangen op dit onderdeel? Integendeel, wij denken dat de contractmanager hierdoor juist van grotere meerwaarde kan zijn voor de eigen organisatie, dankzij verrijking van de bevindingen en de vertaling ervan naar praktische maatregelen waarmee de organisatie aan de slag kan.
Wij blijven ontwikkelen op het gebied van contractmanagement en zullen dat ook zeker blijven doen met hulp van AI. Hou onze website en social media in de gaten, want in de toekomst volgen meer praktijkgerichte artikelen over nuttige toepassingen en tips die je als contractmanager direct zelf kunt toepassen!
Benieuwd wat een goede risicoanalyse kan doen voor jouw organisatie? Of wil je meer weten over de praktische toepassingen van AI in contractmanagement? Bijvoorbeeld in de vorm van een praktische training in de eigen context? Neem contact op met Joris voor de mogelijkheden of houd onze website in de gaten voor meer nieuws!